Zmiany w prawie pracy wprowadzone w 2019 roku

W roku 2019 uchwalono dużo zmian dotyczących prawa pracy. Warto jednak zastanowić się czy duża ilość przerodziła się też w odpowiednią ich jakość. Okazuje się bowiem często, iż mimo bardzo dobrze ocenianych idei, mamy słabo ocenianą ich realizację w sensie stworzenia konkretnych rozwiązań.

Poniżej znajduje się lista najważniejszych zmian, jakie wprowadzono w roku 2019 wraz z ich oceną pod kątem pozytywów i negatywów.

Program PPK

Wprowadzone na podstawie ustawy z dnia 4 października 2018 roku o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. poz. 2215, ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1572). Utworzono dobrowolny i w pełni prywatny system długoterminowego oszczędzania na emeryturę dla pracowników.

  • Plusy: PPK są programem długoterminowego oszczędzania, opartym na najlepszych wzorcach zagranicznych. System automatycznego zapisu (z opcją dobrowolnej rezygnacji) pozwala na zachowanie odpowiedniej skali działania, a jednocześnie niskie koszty obsługi stanowią ciekawą alternatywę dla innych form oszczędzania.
  • Minusy: Ze strony pracodawców program spotyka się jednak z krytyką, szczególnie za to, iż to na nich przerzucony został koszt publicznoprawny, jakim jest finansowanie emerytur. Do niedociągnięć tej ustawy zaliczyć też można istniejące w niej terminy przejściowe, budzące do dziś dużo wątpliwości. Niedociągnięciem jest też nie do końca przemyślana regulacja skutków rezygnacji z uczestnictwa w PPK, jak i też trudne w obsłudze przesunięcie w czasie pobierania zaliczek na PIT od wpłat finansowanych przez pracodawców. O kiepskiej jakości uchwalonych przepisów świadczy też to, iż mimo krótkiego okresu obowiązywania ustawa była już nowelizowana.

Związki zawodowe otwarte dla zleceniobiorców

Rozwiązanie to zostało wprowadzone na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 roku o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1608). Przepisy rozszerzyły krąg osób, które mają prawo tworzyć i wstępować do związków zawodowych o zleceniobiorców i usługodawców. Zmianie uległy też zasady reprezentatywności samych związków zawodowych, jak i pewne ich możliwości w zakresie negocjacji z pracodawcami.

  • Plusy: Samo rozszerzenie możliwości wstępowania do związków zawodowych przez osoby nie będące w stosunku pracy, jest oceniane pozytywnie jako realizacja postanowień Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto zmiana progów reprezentatywności ma za zadanie usprawnić prowadzenie negocjacji pomiędzy pracodawcą, a związkami zawodowymi. Niewątpliwym pozytywem jest też uregulowanie terminów na wyrażenie zgody przez zarząd związku zawodowego na ruchy kadrowe względem chronionego działacza związkowego.
  • Minusy: Wprowadzone zmiany nie rozwiązują wszystkich problemów, jakie występują na linii pracodawca – związki zawodowe. Problematyczne nadal pozostało uzgadnianie ze związkami zawodowymi zmian w regulaminach pracy. Nadto rozszerzenie możliwości przystępowania do związków zawodowych przez osoby nie będące pracownikami też rodzi problemy w praktyce, szczególnie w odniesieniu do weryfikowania czy dana osoba nie zatrudnia innych pracowników, co wyklucza jego przynależność do związku.
Polecamy  ZUS nie zwróci odsetek za spóźnienie

Dokumentacja pracownicza

Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 10 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją (Dz.U. poz. 357) oraz rozporządzeniem ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz.U. poz. 2369). Przepisy te skróciły okres obowiązkowego przechowywania akt dokumentacji pracowniczej z 50 do 10 lat, jak i umożliwiły robienie tego w formie elektronicznej.

  • Plusy: Zapewne pozytywnie należy ocenić zarówno skrócenie okresu przechowywania akt pracowniczych, jak i możliwość prowadzenia tego w formie elektronicznej. To sprzyja bowiem ograniczeniu kosztów po stronie pracodawców. Wprawdzie jej wprowadzenie w życie wymagało podjęcia pewnych działań ze strony pracodawców, jednak w ostatecznym rozrachunku spowodowało ułatwienie działalności i uwolnienie od uciążliwości przechowywania papierowych dokumentów przez pól wieku.
  • Minusy: Jako minus i brak zaufania do przedsiębiorców należy ocenić konieczność opatrywania dokumentów cyfrowych kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną pracodawcy. To powoduje bowiem, iż pracodawcy wstrzymują się jeszcze z elektronizacją, czekając na „dotarcie się” przepisów z praktyką gospodarczą. O słabej jakości uchwalonych przepisów świadczy też konieczność wielu wyjaśnień i dodatkowych instrukcji ze strony inspekcji pracy i resortu pracy.

Wdrożenie przepisów odnośnie RODO

Zapisy odnośnie RODO wprowadzone zostały na podstawie ustawy z dnia 2 lutego 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania RODO (Dz.U. poz. 730). Tą ustawą wprowadzono w kodeksie pracy zapisy wymagane poprzez unijne uregulowania odnośnie danych osobowych, zwane popularnie RODO.

  • Plusy: Generalnie przepisy powiązane z RODO oceniane są pozytywnie. Szczególnie dobrze widziana jest regulacja dopuszczająca możliwość wyrażenia przez pracownika zgody na przetwarzanie przez pracodawcę jego danych osobowych, w tym danych szczególnie chronionych.
  • Minusy: Problemem okazuje się do dziś kwestia możliwości sprawdzania przez pracodawcę trzeźwości pracownika, co wymaga uregulowania. Ponadto ograniczeniu uległ zakres danych, jakie pracodawca może otrzymać od kandydata do pracy, co niejednokrotnie stanowi dziś problem. Negatywnie oceniane jest też uzależnienie możliwości wprowadzenia monitoringu w zakładzie pracy od zgody organizacji związkowych.
Polecamy  Dlaczego sytuacja finansowa poszczególnych FUS jest różna?

Mały ZUS

Te przepisy wprowadziła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz.U. z 2018 r. poz. 1577). Zgodnie z tą ustawą wprowadzono w życie tak zwany „mały ZUS”, na mocy której osoby prowadzące działalność gospodarczą na mniejszą skalę mogą płacić obniżone składki na ubezpieczenia społeczne.

  • Plusy: Pomimo dużego sceptycyzmu na początku, rozwiązanie to spotkało się z powszechnym pozytywnym odbiorem. Dla grona małych przedsiębiorców okazało się być to sporą ulgą w ich obciążeniach fiskalnych. Oczywistym jest też w tej kwestii, iż mniejsze składki na ubezpieczenie społeczne to mniejsza emerytura w przyszłości, jednakże decyzja jest tu dobrowolna i to też pozytyw tego rozwiązania.
  • Minusy: Niewątpliwą wadą tego rozwiązania jest jego ograniczenie w czasie, jak i skala działalności, poniżej której jest osiągalne. Tak naprawdę zyskali głównie usługodawcy i samozatrudnieni. Lepszym rozwiązaniem byłoby generalne powiązanie wysokości płaconych składek na ubezpieczenie społeczne z wysokością osiąganego dochodu. Wówczas bowiem niepotrzebne byłyby dodatkowe preferencje dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą.

Nowela prezydencka

Te rozwiązania wprowadzono na podstawie ustawy z dnia 16 maja 2019 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1043). Ta nowelizacja spowodowała szereg zmian w kodeksie pracy. Dotyczą one między innymi świadectw pracy, dyskryminacji, mobbingu, prawa do urlopu dla najbliższego członka rodziny czy zasad przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.

  • Plusy: Ustawa niewątpliwie wychodzi naprzeciw procesom obecnym na współczesnym rynku pracy. Mowa tu chociażby o zasadach przyznawania odszkodowania za mobbing, jak i też uregulowaniu spraw dotyczących wydawania świadectw pracy. Z punktu widzenia pracownika niewątpliwie pozytywem jest też otwarcie katalogu kryteriów uznawanych za dyskryminacyjne w miejscu pracy.
  • Minusy: Na dziś trudno jest jednoznacznie negatywnie o czymś wyrokować, gdyż rozwiązania obowiązują jeszcze stosunkowo krótko. Tym, co wzbudza wątpliwości jest to, jak w rzeczywistości gospodarczej i sądowej zadziałają wprowadzone w życie przepisy.
Polecamy  Czy mediacja jest skazana na bycie tylko marginalnym rozwiązaniem sporów pracowniczych?

Podsumowując, miniony rok obfitował w szereg zmian w przepisach dotyczących prawa pracy. Generalnie rzecz biorąc idee przyświecające wprowadzeniu takich, a nie innych rozwiązań są oceniane bardzo dobrze. Niestety już jakość merytoryczna pozostawia sporo do życzenia. Należy jednakże mieć nadzieję, iż bieżąca praktyka ich stosowania wymusi na ustawodawcy wprowadzenie ulepszających je poprawek.

[Głosów:0    Średnia:0/5]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *