ZUS nie zwróci odsetek za spóźnienie

Zgodnie z przyjętymi szczególnymi rozwiązaniami dotyczącymi walki z epidemią wirusa SARS-CoV-2 i skutkami gospodarczymi przez nią wywołanymi, ZUS nie zapłaci odsetek za spóźnione wypłaty pieniędzy. Takie uprawnienia wynika wprost ze specustawy z dnia 2 marca 2020 roku.

Jak epidemia wpłynęła na ZUS i jego system pracy?

Wskutek panującej epidemii i wprowadzonych ograniczeń w funkcjonowaniu gospodarki ZUS zasadniczo miał problemy z wykonywaniem swych ustawowych działań. O ile pracownicy zakładu mogli wykonywać część zadań zdalnie, o tyle zdecydowano się nie narażać zdrowia ubezpieczonych i lekarzy i na jakiś czas, od 16 marca do 8 maja, odwołano badania przeprowadzane przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie.

Taka sytuacja spowodowała, iż niektóre osoby były z takiego faktu zadowolone, gdyż ZUS nie miał możliwości zbadania chociażby zasadności zwolnień lekarskich, lecz dla innych był to kłopot. Mowa tutaj o tych, którym wskutek epidemii odwołano termin badania, od którego uzależnione było przyznanie prawa do świadczeń. I właśnie dla tych ostatnich osób przewidziano w specustawie specjalny tryb postępowania. Jednocześnie jednak akt ten nie przewiduje żadnego trybu wystąpienia przez te osoby o odsetki z powodu dłuższego czasu oczekiwania na należne świadczenie.

Kogo najbardziej dotknęły przesunięcia terminów badań i wydawanych na ich podstawie orzeczeń?

W marcu problem ten najbardziej dotknął osoby, które ubiegały się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, gdyż bez orzeczenia lekarskiego taka decyzja nie może zostać wydana. Z kolei dla osób, którym upłynął w czasie epidemii termin ważności orzeczenia o niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji można było zastosować art. 15zc specustawy. Zgodnie z nim w przypadku orzeczenia o niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, którego ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii lub w okresie 30 dni po ich odwołaniu, wprowadzono przedłużenie ich ważności przez kolejne 3 miesiące od dnia upływu terminu jego ważności.

Polecamy  Luki w prawie pracy

Istotnym jest, by wniosek o ustalenie uprawnień na dalszy okres złożyć przed upływem terminu ważności tegoż orzeczenia. Przedłużeniu o 3 miesiące podlega także ważność orzeczeń, których termin ważności upłynął przed wejściem w życie ustawy, o ile wniosek o ustalenie uprawnień został złożony w trakcie trwania jego ważności, a nowe orzeczenie nie zostało wydane przed wejściem w życie specustawy.

Oczywiście zasady te nie dotyczą osób, które z wnioskiem o świadczenie wystąpiły po raz pierwszy. Tutaj bowiem nie wydano jeszcze żadnego orzeczenia, którego termin można by przedłużyć. Jednakże i dla tej grupy osób specustawa przewidziała pewne rozwiązania.

Jakie zatem zasady obowiązują osoby występujące o świadczenie z ZUS po raz pierwszy?

Otóż generalnie świadczenia z ZUS wypłaca się poczynając od dnia powstania do nich prawa, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. I ta zasada uległa modyfikacji poprzez specustawę. Mianowicie obecnie osobom, które w okresie 30 dni po ustaniu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii związanych z COVID-19 zgłoszą wniosek o przyznanie, ponowne ustalenie wysokości lub podjęcie wypłaty emerytury, renty lub innego świadczenia o charakterze długoterminowym, prawdo do świadczenia, świadczenia w ponownie ustalonej wysokości lub jego wypłaty przysługuje (na ich żądanie wyrażone w formie oświadczenia), od dnia, w którym zostały spełnione warunki do jego przyznania, ponownego ustalenia wysokości lub podjęcia wypłaty. Jednakże nie może to być dzień wcześniejszy aniżeli 1 marca 2020 roku.

Oczywiście złożenie takiego oświadczenia nie skutkuje od razu automatycznym przyznaniem świadczenia wstecz. W przypadku chociażby renty taka decyzja zależy od orzeczenia lekarza orzecznika, który stwierdza datę powstania niezdolności do pracy.

Czy zatem wszystkie przepisy specustawy zostały ukształtowane korzystanie dla ubezpieczonych?

Okazuje się, iż niestety nie. Takim przykładem jest chociażby art. 31zd specustawy, z którego wynika, iż jeśli termin wydania decyzji lub wypłaty świadczeń przypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, w razie przekroczenia tego terminu ZUS nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego.

Polecamy  Zmiany w prawie pracy wprowadzone w 2019 roku

Generalnie przepis ten zmienia ogólne zasady odpowiedzialności ZUS za nieterminowe przyznawanie świadczeń. Do tej pory bowiem ZUS był zobowiązany do wydania decyzji o prawie do świadczeń po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tejże decyzji. Za niedochowanie tych terminów została ustalona sankcja w postaci odsetek ustawowych za opóźnienie, określonych przepisami prawa cywilnego. Jedynie w sytuacji, gdy opóźnienie w przyznawaniu lub wypłacaniu świadczeń spowodowane było następstwem okoliczności, za które ZUS nie ponosi odpowiedzialności, odsetki nie przysługiwały.

Zatem specustawa automatycznie zwolniła ZUS z obowiązku zapłaty odsetek za powstałe w wyniki epidemii opóźnienia. Należy jednocześnie pamiętać, iż tak naprawdę ZUS mógł zawsze powołać się też na zaistnienie okoliczności od niego niezależnych (a takimi zapewne jest stan epidemii), by również uniknąć konieczności płacenia odsetek.

Podsumowując, ustawodawca z jednej strony umożliwił zarówno przedłużenie ważności wydanych orzeczeń, a z drugiej pozostawił możliwość wstecznego przyznania świadczenia osobom, które nie mogły tego zrobić wskutek panującej epidemii. Ponadto specustawa automatycznie zwolniła ZUS z wypłaty odsetek za opóźnienie w realizacji przyznawania świadczeń, lecz stworzyła też zagrożenie, iż wielomiesięczne oczekiwanie na decyzję w sprawie renty nie będzie w żaden sposób zrekompensowane ewentualnymi odsetkami.

[Głosów:0    Średnia:0/5]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *