ZUS odpuszcza długi, ale nie wszystkim

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) może umorzyć powstałe długi, lecz nie robi tego dla wszystkich płatników. W 2020 roku liczba wniosków o umorzenie należności z tytułu składek wzrosła o 46% w stosunku do roku 2019, ale jednocześnie spadła liczba pozytywnych decyzji wydawanych w tym zakresie.

Jak zatem obecnie wyglądają działania organu rentowego w zakresie umarzania zaległości z tytułu nieopłaconych składek?

Generalnie od początku epidemii ZUS jest zaangażowany w udzielanie pomocy przedsiębiorcom, które znalazły się w kłopotach finansowych. Na podstawie kolejnych odsłon tarczy antykryzysowej urzędnicy ZUS zwalniają przedsiębiorców z opłacania składek, wypłacają świadczenia postojowe czy też nie naliczają opłat prolongacyjnych od przyznanych ulg, jak i odstępują od pobierania odsetek za zwłokę.

ZUS dysponuje także innymi elementami wsparcia płatników składek, mających problemy z regularnym ich opłacaniem. Jednym z takich narzędzi wsparcia jest umorzenie należności, z którego skorzystać mogą dłużnicy w skrajnie trudnym położeniu. Zasadniczo odróżnia się ono od przewidzianego w tarczy antykryzysowej zwolnienia z opłacania składek i może nastąpić na wniosek zainteresowanego, gdy udowodni on całkowitą nieściągalność należności bądź też bardzo trudną sytuację finansową bądź rodzinną.

Kiedy zatem można mówić o całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek?

Otóż całkowita nieściągalność należności z tytułu składek występuje, gdy:

  • dłużnik zmarł i nie pozostawił majątku pozwalającego na spłatę długu, a jednocześnie brak spadkobierców i innych następców prawnych
  • sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe
  • dłużnik nie prowadzi już działalności gospodarczej i nie ma majątku, pozwalającego na spłatę długu
  • po skończonym postępowaniu likwidacyjnym lub umorzonym postępowaniu upadłościowym nie uzyskano kwoty wystarczającej do uregulowania należności
  • wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (w 2020 roku było to 11,60 zł)
  • naczelnik urzędu skarbowego lub komornik stwierdzili, że nie ma majątku, z którego można prowadzić egzekucję
  • w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne
Polecamy  Wypadek ciężki pozostanie takim nawet po skutecznym leczeniu

Kiedy natomiast mowa jest o trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej w kontekście możliwości umorzenia należności z tytułu składek?

Otóż o trudnej sytuacji finansowej czy też rodzinnej, będącej podstawą do umorzenia należności z tytułu składek, można mówić, gdy:

  • po opłaceniu należności składkowych wnioskodawca nie mógłby zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych swoich i swojej rodziny
  • wnioskodawca poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które spowodowało, iż opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności
  • wnioskodawca przewlekle choruje albo opiekuje się przewlekle chorym członkiem rodziny i nie może zarobić tyle, by opłacić składki

Jakie zatem są realne przykłady umorzeń należności z tytułu składek, dokonywanych przez organy rentowe?

Otóż ZUS bierze pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy i na tej podstawie podejmuje decyzje. Poniżej konkretne przykłady, gdy organ rentowy dokonał umorzenia należności z tytułu składek.

  1. Sprawa dotyczyła spadkobierców w wieku przedszkolnym, którzy w wyniku pożaru domu stracili ojca, a odziedziczony budynek, obciążony kredytem hipotecznym, po wybuchu pieca wymagał remontu. Wniosek złożyła matka dzieci, będąca ich przedstawicielem ustawowym i otrzymała pozytywną decyzję w sprawie umorzenia
  2. Sprawa dotyczyła schorowanej kobiety, która uzyskiwała niewielki dochód i wystąpiła z wnioskiem o możliwość ratalnej spłaty zadłużenia, proponując miesięcznie kwotę raty w wysokości 60 zł. W tym względzie biorąc pod uwagę wiek owej kobiety (ponad 70 lat), jak i wysokość zaległości (ponad 55 tys. zł), organ rentowy uznając brak realnej możliwości wywiązania się ze spłaty zaległości, dokonał umorzenia należności
  3. Sprawa dotyczyła ubezpieczonego u którego choroba i stopień niepełnosprawności utrudniały uzyskiwanie dochodu. Zarównie jego wiek (ponad 60 lat), jak i konieczność dostosowania stanowiska pracy do jego potrzeb zdrowotnych nie dawały realnych szans na znalezienie zatrudnienia. Jedynym źródłem utrzymania dla niego był zasiłek z opieki społecznej w kwocie 550 zł. W tym przepadku ocena sytuacji majątkowej i zdrowotnej zadecydowały o tym, iż w interesie publicznym i osobistym zainteresowanego zasadnym było podjęcie decyzji o umorzeniu składek
Polecamy  Dlaczego sytuacja finansowa poszczególnych FUS jest różna?

Jaka jest zatem skala wniosków składanych do ZUS w przedmiocie umorzenia należności?

Otóż w roku ubiegłym do organu rentowego wpłynęło prawie 15 tys. wniosków o umorzenie należności z tytułu składek. To stanowiło wzrost o 46% w porównaniu z rokiem poprzednim, gdy takowych wniosków złożono nieco ponad 10 tys.

Jak zauważa Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców Polskich, wzrost liczby wniosków to niewątpliwie wpływ epidemii, kryzysu przez nią wywołanego, wprowadzonych obostrzeń w funkcjonowaniu gospodarki i swobodzie działalności gospodarczej, jak i pogarszającej się sytuacji finansowej przedsiębiorców. Wprawdzie w tym względzie tarcza antykryzysowa przewiduje możliwość zwolnienia z opłacania składek ZUS jako formę pomocy, jednak już od dłuższego czasu dotyczy to tylko wybranych sektorów PKD. Stąd też nie każdy może z tej formy pomocy skorzystać, co sprawia, iż niektórzy płatnicy wnioskują do ZUS o umorzenie należności.

Jednocześnie z danych będących w posiadaniu ZUS wynika, iż wraz ze wzrostem ilości wpływających wniosków o umorzenie należności, nie nastąpił wzrost decyzji pozytywnych, a wręcz przeciwnie. O ile bowiem w roku 2019 wpłynęło nieco ponad 10 tys. wniosków i wydano 685 decyzji pozytywnych, to już w roku ubiegłym, gdy złożono prawie 15 tys. wniosków, wydano tylko 343 decyzje pozytywne.

Jak zauważa Jolanta Sierszak, wicedyrektor departamentu realizacji dochodów ZUS, urzędnicy ZUS starają się w pierwszej kolejności pomóc przedsiębiorstwom wyjść z kłopotów finansowych, by mogły one działać dalej. Stąd też dłużnicy zachęcani są do kontaktu z doradcami ds. ulg i umorzeń.

W tym względzie ZUS może płatnikom zaproponować zarówno odroczenie terminów płatności bądź układ ratalny. W ten sposób udało się uratować wiele przedsiębiorstw, a umorzenie składek jest ostatecznością. Jak bowiem podkreśla Paweł Żebrowski, rzecznik ZUS, organ rentowy może umorzyć należności z tytułu składek jedynie w szczególnie trudnych sytuacjach i po spełnieniu określonych wymogów, wynikających z przepisów prawa.

Polecamy  Luki w prawie pracy

Tymczasem obecnie największą bolączką przedsiębiorców jest ograniczenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub spadek przychodów związany z sytuacją epidemiczną. A te przesłanki nie stanowią podstaw do umorzenia należności. I to ma zasadniczo największy wpływ na znacznie mniejszą liczbę pozytywnych decyzji odnośnie umorzenia należności.

Na to samo zwraca uwagę Łukasz Kozłowski, podkreślając, iż przesłanki umorzenia są bardzo rygorystyczne, a trudne warunki prowadzenia przedsiębiorstwa powiązane z obecnym stanem gospodarki w kraju i kryzysem wywołanym epidemią, takimi przesłankami nie są. Z kolei tak znaczny przyrost ilości wniosków o umorzenie należności świadczyć może o tym, iż pomoc w ramach tarcz antykryzysowych nie dotarła do wszystkich, którzy jej potrzebowali, bądź była ona spóźniona w czasie.

Podsumowując, w roku ubiegłym znacznie wzrosła liczba wniosków składanych do ZUS przez płatników składek, dotyczących umorzenia długów z tytułu nieopłaconych należności wobec organu rentowego. Niestety wraz ze znacznym przyrostem ilości wniosków, mamy do czynienia ze sporym spadkiem ilości pozytywnie rozpatrzonych wniosków. Powodem takiego stanu rzeczy są jednak przepisy prawa, które dość sztywno i rygorystycznie określają warunki, gdy takie umorzenie może zostać przyznane. Tymczasem głównym powodem problemów przedsiębiorców są ograniczenia gospodarcze i spadek przychodów, co już w żaden sposób nie jest przesłanką do ubiegania się o umorzenie składek.

[Głosów:    Average: /5]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *